Planeta Pontevedra

Escoito casualmente na radio parte dun programa no que se fan esta pregunta, á que penso que todos os que nos adicamos á avogacía (e se levamos cuestións penais, con máis frecuencia) tivemos que contestar nalgunha ocasión. Trátase de se alguén que ten toda a pinta de ser culpábel (un violador, un terrorista, ...) segue a ter dereito a ser defendido.

Eu penso que si, que todo o mundo ten dereito a unha defensa, a unha boa defensa en realidade. A existencia dun poder xudicial garántenos a todos (si, a todos) que nos atopamos a salvo de vinganzas ou arbitrariedades. Porque ninguén pode limitar os nosos dereitos nin impoñernos obrigas sen que ese castigo sexa debidamente motivado, e se trate dunha decisión adoptada por un organismo ao que entre todos, lle concedemos esa potestade, xa que non podemos deixar na man dos interesados a resolución dos problemas xudiciais (está un pai capacitado para xulgar ao asasino do seu fillo, por exemplo?).

Trátase de facer todo o posíbel para que ningún inocente resulte condenado; e unha boa defensa (xunto con esa presunción de inocencia tantas veces esquecida) axuda a que os erros sexan os mínimos, e a que cando alguén é condenado o sexa despois dun xuízo xusto.

Igual isto é un pouco espeso para unha escura tarde de novembro; pero levo tanto tempo sen escribir nada, que unha pequena declaración de principios me pareceu un xeito tan bo como outro calquera para lembrar que aínda sigo aquí.

A miña falta de formación lingüística impídeme defender cos argumentos necesarios o que penso sobre feminizar a linguaxe. Ven isto a conto, como é fácil supoñer, non xa despois do erro cometido pola Ministra de Igualdade Bibiana Aído, senón pola defensa que a posteriori fixo das súas palabras.

Quen me coñece sabe que creo firmemente na igualdade das persoas independentemente do seu sexo; pero non porque o diga o artigo 14 de Constitución, senón porque dende sempre souben que non era menos que un home.

Traballo nun mundo no que non hai tanto tempo a presenza das mulleres era meramente anecdótica, e non hai moitos anos que unha clienta do quenda de oficio, xa dunha idade, me confesou que “moito rezara para que lle tocara un home”, no convencemento de que unha muller está menos capacitada para ser avogado.

É difícil desfacerse dos prexuízos da xente, pero non penso que o respecto se gañe a base de esnaquizar un idioma. E, persoalmente, non quero chegar a ser nunca “miembra” de nada.

Ben esto a conto por algo que me acaba de pasar. Como letrado de oficio,

Que os xulgados existen para que a xente poida solucionar os seus conflitos cando non é quen de facelo doutro xeito é unha realidade. Pero tamén o é que o feito de acudir á xustiza non debe ser tomado como un xogo; pois, ás veces, as consecuencias deses actos non son as previstas, e se do ámbito penal estamos a falar, as cousas normalmente non teñen volta atrás.

Isto ven a conto polo que me pasou estes días:

Por unha parte, atopeime cunha cuestión de maltrato familiar iniciada cando un pai, ante unha discusión forte na casa, decidiu chamar á policía para darlle un susto ao seu fillo. Máis a cousa rematou (polo de agora, a espera de xuízo) co rapaz fora da casa cunha orde de afastamento do seu pai; e este chorando porque non quería que o seu fillo se fose porque non tiña a onde ir. Deixando a un lado a existencia ou non do delito (que se verá no seu día), neste caso concreto (así mo fixo saber) o denunciante non tiña a máis mínima intención de facer tal cousa cando chamou á policía: só quería poñer un pouco de orde nun incómodo conflito familiar; descoñecendo que, salvo en casos moi particulares, cando calquer forza do orde público ten coñecemento da existencia dun posíbel delito, a administración de xustiza, de oficio, continúa coa tramitación do procedemento ate o final, aínda que a parte pretendidamente perxudicada non queira continuar co mesmo. A acción penal é pública.

Estes sustos penais son relativamente frecuentes, e todos os profesionais nos atopamos con un de cando en vez.

Menos habituais son os sustos civís: unha muller, sospeitando que o seu home lle é infiel e a pode deixar, decide adiantarse e presentarlle ao seu home un convenio regulador de separación de mutuo acordo, para que el vexa o que lle vai a custar vivir só, pensando (claro está) que el non ten en realidade a intención de separarse. E cal non foi a miña sorpresa cando me chamou para dicirme que si, que el o firmara...

Aínda que neste caso lle quede a ela a opción de presentalo ou non, é evidente que non é unha boa xogadora de mus, pois os órdagos, cando un ten medo a perder, hai que ter moito coidado con cando se botan...

Por casualidade, botándolle unha ollada rápida ás novas en Chuza, entereime de que o Consello Xeral do Poder Xudicial lle abrira un expediente á titular do Xulgado do Social nº2 de Santiago de Compostela, Dona Ana López-Suevos, á que se acusaba de "sectarismo e partidismo" por ter permitido a utilización do galego nun xuízo. Pero o máis curioso é que esa "indefensión" que a utilización da nosa lingua causou, ó parecer, a unha das partes, só se denunciou á vista da sentenza (que como poden supoñer todos os que dun xeito habitual pasan polo xulgado en cuestión, tamén se ditou en galego), e non no acto da vista.

Certo é que o artigo 231 da Lei Orgánica do Poder Xudicial di, no seu número 2, que os xuíces poderán usar a lingua oficial propia da Comunidade Autónoma (o galego, neste caso), se ningunha das partes se opuxese alegando un descoñecemento que puidera producir indefensión. Pero se esa salvedade non se fai no primeiro momento no que se usa o idioma que a parte di non entender, que sentido ten que se faga a posteriori?

Lóxico é que cada parte defenda os seus intereses como mellor lle pareza, faltaría máis... pero hai que ser coherente, e se un letrado (ou a parte) non informa do seu descoñecemento dunha lingua no primeiro momento, que sentido ten facelo despois?

Persoalmente, alégrome de que unha queixa deste tipo sexa arquivada: mal que lles pese a moitos, o galego é a nosa lingua.

Para os mal pensados, dicir que non me une coa xuíza implicada ningún tipo de relación que non sexa a estritamente profesional das veces (poucas) que tiven asuntos (uns con sentenzas favorábeis e outros non) no seu xulgado (nin sequera penso que me recoñeza se me ve pola rúa), pero paréceme que non merece que lle abran un expediente por algo coma isto. Nin ela, nin todos os xuíces e maxistrados que se ocupan de que o galego esté presente en todos os ámbitos da nosa vida.

Hoxe terá lugar o segundo debate entre José Luis Rodríguez Zapatero e Mariano Rajoy (para evitar suspicacias: o orde é o que teñen pactado para as intervencións) de cara ás eleccións xerais do vindeiro 9 de marzo.

Non vin o do pasado luns. Dime unha compañeira que si o fixo que foi a cousa máis parecida a un xuízo que vira en moito tempo. Cada unha das partes foi facendo as alegacións que lle interesaba sen contestar ó que lle dicía o contrario: falando cada un do que pensaba lle beneficiaba, pero sen entrar en discusión algunha nin contestar preguntas incómodas.

Menos mal, seguía ela, que Manuel Campo Vidal (moderador do debate)non tivo que ditar sentenza ó final. Si, dixen eu, porque as conclusións finais (que foi o único que cheguei a ver) foron decepcionantes as dos dous.

O venres 8 de febreiro, o programa Máis Berberechos da Radio Galega emitiuse dende Pontevedra, co gallo do día do enterro de Ravachol, evento que marca a fin do entroido na cidade.

Como oínte esporádica dos berberechos, decidín achegarme ate o Café Moderno, que era onde se gravaba o programa. O primeiro invitado foi o alcalde de Pontevedra, co cal conversaron de moitas cousas, e unha dela foi a celebración dos matrimonios no concello.

Nestas, María Xosé Rodríguez, a presentadora do programa, comentou que lle chamara a atención, como asistente a un casamento en Pontevedra, que o alcalde fixera referencia a que os cónxuxes deben ser fieis, e que o comentara cun coñecido seu avogado e lle dixera que iso era unha licencia do oficiante, que non era necesaria tal cousa; ó que o alcalde dixo que si, que viña sendo unha tradición da cerimonia, pero nada máis.

Sorprendinme moito ó ouvir isto, pois aínda que non me sei de memoria o Código Civil, estaba case segura de que a fidelidade segue a estar recollida no texto legal e que non fora eliminada na súa última modificación.

Así que o primeiro que fixen o sábado foi ir ó Código Civil, para comprobar que eu non estaba errada, e que o artigo 68 segue establecendo a fidelidade como unha das obrigas dos cónxuxes.

Os cónxuxes están obrigados a vivir xuntos, gardarse fidelidade e socorrerse mutuamente. Deberán, ademais, compartir as responsabilidades domésticas e o coidado e atención de ascendentes e descendentes e outras persoas dependentes ao seu cargo.

Estase a falar estes días en todos os medios de comunicación dun tema bastante delicado, como é a reclamación que o condutor dun coche que atropelou a un ciclista de dezasete anos (falecido no accidente) fai ós pais da vítima polos danos sufridos no seu vehículo.Como non teño datos suficientes sobre a cuestión xurídica (a moralidade ou ética de cada un non é cousa miña), prefiro non facer comentarios sobre a mesma, xa que son moitas as dúbidas que se me plantexan antes de facer unha valoración seria da cuestión.

Parece ser que esta mañá estaba prevista a celebración do xuízo, e dada a expectación creada, deseguida saltou a nova: seica o demandante retirou a súa reclamación.

Cando, comentando o tema con un lego en dereito eu lle dicía que, no fondo, iso non quería dicir nada xa que se podía volver a presentar a demanda, xurdiu a cuestión da diferencia entre desistir e renunciar.

Ambas figuras, o desistimento e a renuncia aparecen reguladas no artigo 20 da Lei de Axuizamento Civil. Pero penso que non é necesario profundar na súa tramitación para ver a diferenza entre ambas.

No caso da renuncia, o xuíz ten que ditar sentenza absolvendo ó demandado, polo que a cuestión non pode volver a considerar ante os xulgados. Por contra, o desistimento é un acto de vontade do demandante que fai que o procedemento finalice sen sentenza, polo que si é posíbel nese caso que se volva a considerar xudicialmente a cuestión. Ou sexa, que a renuncia é definitiva, pero non así o desistimento.

A casualidade fixo que antonte, 1 de decembro, entrase en vigor a modificación do Código Penal en materia de delitos contra a seguridade no tráfico, e hoxe tivera un Xuízo Rápido precisamente por alcoholemia.

Aínda non sei como será aplicación práctica da lei, pero polo de agora, a realidade non é exactamente como nos dicían por aí, con todos eses titulares que nos estaban facendo pensar na cadea por calquera infracción de tráfico, cando a cousa non é de todo así.

En primeiro lugar, dicir que a pena de cadea xa estaba prevista para aqueles que conducirán influídos por drogas tóxicas, estupefacientes, sustancias psicotrópicas ou bebidas alcohólicas: prisión de tres a seis meses ou multa de seis a doce meses. Sendo a novidade fundamental neste punto, ó meu entender, que agora se fixa no propio Código que se considerará delito que se conduza cunha taxa de alcohol en aire espirado superior a 0,60 miligramos por litro ou cunha taxa de alcohol en sangue superior a 1,2 gramos litro; cando antes non se fixaba unha taxa concreta de "influenza", o que podía dar lugar a sentenzas moi contraditorias dados os diferentes criterios xudiciais.

Certo que agora se introducen novas conduta delitivas, como son que o exceso de velocidade, que antes era unha infracción administrativa, pase a ser delito en certos supostos. Así, superar en 60 km por hora en vía urbana ou en 80 km por hora en vía interurbana a velocidade permitida leva acarreadas as mesmas penas que a condución baixo a influenza de determinadas sustancias.

As penas de prisión chegan só cando se xuntan as dúas conduta antes descritas (condución superando os límites de velocidade sinalados e alcoholemia) con un requisito máis: poñer en perigar concreto a vida ou a integridade das persoas. Neste suposto, si a pena é de prisión: de seis a dez anos, podendo ser de seis a doce anos cando se conduce con manifesto desprezo pola vida dos demais.

De todos os xeitos, a condución temeraria era unha conduta xa existente no Código Penal antes da reforma; sendo a única novidade neste delito que se considera tal aínda que non se poña en perigo concreto a ninguén, o que con leva tamén unha importante redución na pena a impoñer.

Xa por último, dicir que tamén para os que circulen tras a perda total dos puntos do permiso de conducir, ou os que nunca o tiveran obtido (aínda que para estes a reforma entrará en vigor a partires do 1 de maio do 2008), a pena a impoñer será a de multa ou prisión, e non só ista última, como parece deducirse de moitas informacións que tiña lidas ate o de agora.